Wildlife Wonder : แมลง หรือ แมงป่อง ?

ข้อความ :
พอเอ่ยถึง แมงป่อง ทุกคนต้องร้องอ๋อ ถึงบางอ้อขึ้นมาทันที เพราะไม่มีใครที่ไม่รู้จักสัตว์ที่ว่านี้ แต่จะมีสักกี่คนที่รู้ว่า มันไม่ใช่แมลง แต่เป็น " แมง " จึงต้องเรียกว่า แมงป่อง ไม่ใช่ แมลงป่อง ส่วนในภาษาอังกฤษ ชาวผิวขาวเรียกว่า scorpion

ในทางอนุกรมวิธาน นักกีฏวิทยาจัดแมงป่องไว้ในไฟลั่มเดียวกับแมลง คือ ไฟลั่มอาร์โทรโปดา (Phylum Arthropoda) เพราะลำตัวและระยางค์ประกอบด้วยปล้องหลายๆ ปล้องมาเรียงต่อกันเช่นเดียวกัน แต่แยกไว้คนละชั้น โดยจัดแมลงไว้ในชั้นเฮ็กซาโปดา หรือ อินเซ็คตา (Class Hexapoda or Insecta) และจัดแมงป่องไว้ในชั้น อะราชนิดา (Class Arachnida) ซึ่งเป็นชั้นเดียวกับแมงมุม (Spider)

ถึงแม้ว่านักกีฏวิทยาจัดแมงป่องไว้ในชั้นเดียวกับแมงมุม แต่แมงป่องมีลักษณะหลายอย่างที่แตกต่างจากแมงมุม นักกีฏวิทยาจึงต้องแยกแมงป่องและแมงมุมไว้คนละอันดับกัน โดยจัดแมงป่องไว้ในอันดับสคอร์ปิดา (Order Scorpionida) และจัดแมงมุมไว้ในอันดับอะราไนดา (Order Araneida)

แมงป่องมีลำตัวค่อนข้างยาว แบ่งออกเป็นสองส่วน คือ ส่วนหัวและอกซึ่งติดกัน และรวมเรียกว่า เซ็พฟาโลโทแรกซ์ (cephalothorax) และส่วนท้อง (abdomen) มีก้ามคล้ายก้ามของปู 1 คู่ ใช้ในการจับเหยื่อได้เช่นเดียวกับก้ามของปู และมีขา 4 คู่ อยู่ทางด้านล่างของเซ็พฟาโลโทแรกซ์ ใช้ในการเดิน ที่หัวไม่มีหนวด ซึ่งแตกต่างจากแมลง

ลักษณะเด่นของแมงป่องอยู่ที่ส่วนท้อง ซึ่งยาวเรียวออกไปทางด้านหลังจนดูคล้ายกับหาง และตอนปลายซึ่งงอโค้งขึ้นได้มีอวัยวะสำหรับต่อย (stinger) ซึ่งมีเหล็กไนและน้ำพิษ ในเวลาล่าเหยื่อ คือ แมงมุมและแมลงต่างๆ มันจะใช้ก้ามทั้งสองจับเหยื่อไว้ แล้วใช้ปลายหางต่อยเหยื่อ และปล่อยเหล็กไนและน้ำพิษเข้าไปในร่างกายของเหยื่อ เพื่อให้เหยื่อเป็นอัมพาต ก่อนจับเหยื่อเคี้ยวกิน

พิษของแมงป่อง ส่วนใหญ่เป็นพิษต่อระบบประสาท (neurotoxin) ส่วนน้อยเป็นพิษต่อโลหิต (hematotoxin) ผู้ที่ถูกแมงป่องต่อยจะมีอาการปวดรอบๆ อวัยวะที่ถูกต่อย ซึ่งจะบวมขึ้นและมีรอยคล้ายเข็มแทงรอยเดียว เพราะแมงป่องได้ปล่อยเหล็กไนเข้าไปแล้ว

สำหรับแมลงนั้น แตกต่างจากแมงป่องโดยสิ้นเชิง ร่างกายแบ่งออกเป็น 3 ส่วน คือ ส่วนหัว ซึ่งมีหนวด 1 คู่ ส่วนอก ซึ่งมีปีก 2 คู่ทางด้านบน และมีขา 3 คู่ทางด้านล่าง แต่ขาแต่ละคู่ทำหน้าที่ไม่เหมือนกัน และส่วนท้อง ซึ่งบางชนิดอาจมีแพนหาง และตัวเมียอาจมีอวัยวะสำหรับใช้วางไข่ (ovipositor) ด้วย

ถึงแม้ว่าแมงป่องจะไม่ใช่แมลง แต่มีแมลงหลายจำพวกที่มีรูปร่างเลียนแบบแมงป่อง หลายคนอาจเคยเห็น แมงป่องน้ำ หรือ มวนแมงป่องน้ำ (Water Scorpion) ซึ่งเป็นมวน (Bug) ในวงศ์ Nepidae รูปร่างโดยทั่วๆ ไปคล้ายคลึงกับแมลงดานา (Giant Water Bug) ในวงศ์ Belostomatidae แต่มีแพนหาง (cerci) 1 คู่ซึ่งยาวเท่ากับความยาวของลำตัว และประกบกันเป็นท่อหายใจ เพราะมันเป็นแมลงที่อาศัยอยู่ในน้ำ ลักษณะของแพนหางที่ยาวนี่เอง ทำให้มันได้ชื่อว่า " แมงป่อง " ไปด้วย

แมลงอะไรหนอ ? ทำไมมีหางอย่างแมงป่อง

ถึงแม้ว่าแมงป่องน้ำหรือมวนแมงป่องน้ำ จะเป็นแมลงที่เลียนแบบได้เหมือนแมงป่อง แต่ยังมีแมลงอีกจำพวกหนึ่ง ที่เลียนแบบแมงป่องได้เหมือนกว่า นั่นคือ แมลงแมงป่อง (scorpionfly) ในอันดับมีคอพเทร่า (Order Mecoptera) ซึ่งเป็นแมลงที่พบเห็นหรือหาตัวได้ค่อนข้างยากมาก แต่ผมเคยพบเห็นและเก็บแมลงที่พูดถึงนี้ได้ 1 ตัว ตั้งแต่ครั้งที่ยังเป็นเด็กอยู่ แต่พึ่งมารู้จักชื่อในภายหลัง

ในวัยเด็ก ทุกคนคงมีเรื่องประทับใจที่จดจำไว้ไม่มากก็น้อย ผมก็เช่นกัน คงไม่แตกต่างจากคนอื่น แต่ความประทับใจของผม อาจจะแตกต่างจากเด็กกรุงเทพฯ คนอื่นอยู่บ้าง เพราะชีวิตในวัยเด็กของผม ซึ่งอยู่ในกรมทหารม้ายานเกราะ ตำบลถนนนครไชยศรี อำเภอดุสิต กลับผูกพันอยู่กับธรรมชาติและสัตว์ต่างๆ

เนื่องจากรอบๆ บ้านของผม เป็นป่าชั้นสองที่มีไม้ยืนต้นขนาดใหญ่มากมายหลายชนิด โดยเฉพาะก้ามปู มะขามเทศ ตะขบบ้าน แค ข่อย และไทร แทรกด้วยดงหญ้านานาชนิดเป็นหย่อมๆ และแซมด้วยดอกไม้ป่าแปลกๆ เช่น จมูกปลาหลด ตำลึง ถั่วผี หมามุ่ย สาบเสือ ผักบุ้งรั้ว เส็งเคร็ง และต้อยติ่ง จึงมีแมลงต่างๆ มากมาย แต่ที่ผมชอบจับเอามาดูเล่น คือ ตั๊กแตน ตั๊กแตนตำข้าว จิ้งหรีด และแมลงทับ

นอกจากแมลงแล้ว ผมยังได้เห็นนกอีกหลายชนิดตั้งแต่ยังเป็นเด็กแล้ว เช่น นกกางเขนบ้าน นกตีทอง นกขมิ้นน้อยธรรมดา นกปรอดหัวโขน นกปรอดสวน นกกระติ๊ดขี้หมู และนกกินเปี้ยว ความประทับใจของผมจึงวนเวียนผูกพันอยู่กับสัตว์ต่างๆ เหล่านี้ แม้แต่งูเขียวหางไหม้ที่พบเห็นกันบ่อยๆ ผมยังชอบไปยืนดูโดยไม่กลัวแม้แต่นิด

ผมจำได้แม่นยำว่า เย็นวันหนึ่ง ขณะที่ผมกำลังเดินไล่จับตั๊กแตนในดงหญ้าขนอยู่นั้น พลันสายตาของผมเหลือบไปเห็นแมลงตัวหนึ่ง ตัวไม่โตไปกว่าตั๊กแตนที่ผมไล่จับเท่าใด ทันทีที่ผมเห็น ผมรีบหดมือขึ้นทันที เพราะกลัวถูกมันต่อย เนื่องจากส่วนท้ายของมันมีสีส้มสด บวมเป่ง และงอขึ้นได้อย่างกับหางของแมงป่อง จึงน่าจะใช้ต่อยได้แบบหางของแมงป่อง

ในตอนนั้น ผมเข้าใจเอาเองว่า คงจะเป็นตัวต่อ (Wasp) ชนิดใดชนิดหนึ่งเป็นแน่ แต่ยิ่งดูไป จึงรู้ว่าไม่ใช่ มันไม่เหมือนตัวต่อสักนิด เพราะปากของมันยื่นแหลมออกมา ผมจึงได้แต่สงสัยว่า แมลงอะไรหนอ ทำไมจึงมี " หาง " เหมือนแมงป่อง แต่แล้วก็หายสงสัย เมื่อผมไปเปิดเจอภาพถ่ายของแมลงอย่างเดียวกันนี้ในนิตยสาร Animals ฉบับหนึ่ง ซึ่งผมซื้อเก็บไว้นานแล้ว ในราคาเล่มละ 4 บาท และใต้ภาพแมลงภาพนั้น มีข้อความระบุชื่อว่าเป็น Scorpionfly

แมลงแมงป่องนี้ เป็นสัตว์อีกชนิดหนึ่งที่ผมจดจำได้ตั้งแต่เด็กแล้ว แต่ยังไม่ได้รู้จักชีวประวัติของมันสักที จนกระทั่งเข้าศึกษาต่อในคณะอักษรศาสตร์ จุฬ่าลงกรณมหาวิทยาลัยแล้ว ผมจึงมีโอกาสได้ไปเปิดหาค้นคว้าจากตำราในห้องสมุด จึงได้รู้จักแมลงชนิดนี้มากขึ้น

หัวยื่นยาวออกไปมากและชี้ลงด้านล่างคล้ายกับปากของนก

แมลงแมงป่อง เป็นแมลงในวงศ์ Panorpidae ในอันดับมีคอพเทร่า (Order Mecoptera) มีขนาดเล็ก ลำตัวเรียว ยาวไม่เกิน 2.54 ซม. ปีกเจริญดี เป็นแผ่นบาง มีลักษณะแคบแต่ยาว ซึ่งยาวเป็นสามเท่าของความกว้างของปีก จึงทำให้นักวิทยาศาสตร์ตั้งชื่ออันดับว่า Mecoptera ซึ่งมาจากคำในภาษากรีก 2 คำ คือ mekos ซึ่งแปลว่า ยาว และ pteron ซึ่งแปลว่า ปีก มาประสมกัน รวมความแล้วจึงแปลว่า ปีกยาว

ปีกของแมลงแมงป่องมี 2 คู่ติดกัน อยู่ทางด้านบนของส่วนอก แต่ปีกทั้ง 2 คู่มีขนาดไร่เรี่ยกัน และรูปร่างของปีกก็เหมือนกัน แม้แต่เส้นขึงปีก (vein) ของปีกทั้ง 2 คู่ ยังดูคล้ายคลึงกันอีกด้วย เส้นขึงปีกของมันมีลักษณะเป็นลายตาข่าย และมีเส้นขวางปีก (cross vein) มาก ซึ่งบ่งบอกให้รู้ว่า มันเป็นแมลงที่โบราณมากพวกหนึ่ง เช่นเดียวกับชีปะขาว (Mayfly) ในอันดับ Ephemeroptera และแมลงปอ (Dragonfly) ในอันดับ Odonata ซึ่งมีเส้นขึงปีกเป็นลายตาข่ายมากมายเช่นกัน ส่วนใหญ่ปีกมักเป็นลายจุด

ในเวลาปกติ แมลงแมงป่องจะยกปีกขึ้นไว้บนหลังและอยู่เหนือส่วนท้องมาก แต่ในเวลาที่มันพับปีกนั้น ปีกจะแนบแบนราบไปบนสันหลัง ด้านใต้ของส่วนอกมีขาอยู่ 3 คู่ เช่นเดียวกับแมลงอื่นๆ และขาทั้ง 3 คู่ หรือ 6 ขา เป็นขาที่ใช้สำหรับเดิน (walking type) ทั้งสิ้น ซึ่งมีลักษณะเรียวเล็ก จนแลดูคล้ายกับเข็ม เล็บเท้ามี 2 ซี่

ลักษณะเด่นของแมลงแมงป่องอยู่ที่หัว เพราะหัวของมันยื่นยาวออกไปมากและชี้ลงด้านล่างจนดูคล้ายกับจะงอยปากของนก (beak) และตอนปลายสุดเป็นปากแบบกัดกิน (chewing type) ตรงโคนจะงอยปากนี้ มีตารวม (compound eyes) ที่ค่อนข้างกลมโต จนดูโปนออกมาจากหัวอย่างเห็นได้ชัด และแยกจากกันอย่างชัดเจน ระหว่างตารวมทั้งสอง มีหนวดเรียวเล็กแบบเส้นด้าย (filiform) 1 คู่ ซึ่งแลเห็นได้ชัดเจน เพราะยาวมาก

ส่วนท้องของแมลงแมงป่องค่อนข้างยาว ประกอบด้วยปล้อง 11 ปล้อง แต่ปล้องที่ 11 ซึ่งเป็นปล้องสุดท้ายจะเล็กมาก มีแพนหาง (cerci) สั้นๆ ด้วย แต่ลักษณะพิเศษสุดที่ทำให้มันได้ชื่อว่า แมลงแมงป่อง หรือ scorpionfly อยู่ที่ตอนปลายของส่วนท้องของแมลงแมงป่องตัวผู้ ซึ่งมีอวัยวะสืบพันธุ์ที่ขยายเป็นกระเปาะจนดูบวมโต มีสีส้มแสด และชี้งอนขึ้นไปทางด้านหน้าแลเห็นเด่นชัดมาก ดูเผินๆ เหมือนกับหางของแมงป่อง แต่ใช้ต่อยศัตรูให้เจ็บปวดแบบหางของแมงป่องไม่ได้ เพราะไม่มีเหล็กไนและน้ำพิษ

บางทีการที่มันต้องโชว์หางโอ้อวดเช่นนี้ อาจทำให้ศัตรู เช่น นก หรือ ตั๊กแตนตำข้าว เข้าใจผิดคิดว่ามันมี " พิษ " ได้ จะได้ไม่กล้าเข้าไปใกล้มัน หรือ เข้าไปจับกิน เพราะมันเป็นแมลงตัวเล็กๆ ที่ไม่มีพิษสงอะไร และคงได้ผลจริงๆ เสียด้วย เพราะเมื่อตอนยังเป็นเด็ก ผมก็กลัวมันจะต่อยเสียแทบแย่

นักกีฏวิทยาจำแนกแมลงแมงป่องในวงศ์ Panorpidae ออกเป็นหลายสกุล แต่สกุลที่พบได้บ่อยกว่าสกุลอื่นๆ คือ สกุล Panorpa และสกุล Brachypanorpa แต่สกุลหลังนี้ หัวไม่ยื่นยาวออกไปจนดู คล้ายกับจะงอยปากนก ด้วยเหตุนี้ นักกีฏวิทยาบางคนจึงแยกให้อยู่ในวงศ์ของมันเอง คือ วงศ์ Panorpodidae

เนื่องจากแมลงแมงป่อง ในวงศ์ Panorpidae เป็นแมลงที่นักกีฏวิทยารู้จักกันดีที่สุด ในบรรดาแมลงทั้งหลายในอันดับมีคอพเทร่า (Order Mecoptera) เพราะมันมี " หาง " แบบแมงป่องที่สะดุดตานั่นเอง นักกีฏวิทยาจึงได้นำคำว่า Scorpionfly ไปใช้เรียกแมลงวงศ์อื่นๆ ในอันดับมีคอพเทร่าด้วย ทั้งๆ ที่แมลงวงศ์อื่นๆ นั้น ไม่มี " หาง " แบบแมงป่องแต่อย่างใด

สำหรับแมลงวงศ์อื่นๆ ในอันดับมีคอพเทร่านั้น ที่น่าสนใจมีอยู่เพียง 3 วงศ์ เพราะแต่ละวงศ์มีลักษณะพิเศษแตกต่างกันออกไป แมลงแมงป่องขยุ้มหลังคา (Hanging Scorpionfly) ในวงศ์ Bittacidae มี ขาของมันก็ยาวยุ่มย่ามเหมือนแมงมุม หรือ แมลงมุมขยุ้มหลังคา (Cranefly) ในวงศ์ Tipulidae ในอันดับ Diptera และชอบเกาะห้อยตัวอยู่ตามกิ่งไม้หรือใบไม้ด้วยขาคู่หน้า แบบแมลงแมงมุมด้วย

ส่วนขาคู่หลังซึ่งห้อยเป็นอิสระใช้ในการจับเหยื่อ เช่น แมลงวันต่างๆ เพลี้ยอ่อน ตัวหนอน และแมงมุม เพราะมีเล็บเท้าเกาะเกี่ยวที่มีซี่เดียว ในเวลาห้อยตัวนี้ มันจะหุบปีก แต่บางชนิด เช่น Bittacus apicalis กางปีกออกในเวลาห้อยตัวคอยเหยื่อ แต่บางชนิดไม่มีปีก เช่น Bittacus apterus

แมลงแมงป่องหิมะ (Snow Scorpionfly) ในวงศ์ Boreidae เป็นแมลงแมงป่องที่มีปีกสั้นมากจนดูเหมือนไม่มี และปีกมีลักษณะแข็ง ปีกของตัวผู้มีลักษณะคล้ายหนวด ซึ่งเปลี่ยนไปทำหน้าที่ยึดจับตัวเมียในเวลาผสมพันธุ์ ที่ปลายเท้ามีเล็บสองซี่ เนื่องจากมีลักษณะแปลกเช่นนี้ นักกีฏวิทยาบางคนจึงแยกให้อยู่ในอันดับของมันเอง คือ อันดับนีโอมีคอพเทร่า (Order Neomecoptera)

แมลงในวงศ์นี้ ส่วนใหญ่อยู่ในสกุล Boreus และอาศัยอยู่ในเขตอบอุ่นใกล้ขั้วโลกเหนือ ในฤดูหนาวซึ่งมีหิมะตก มักเห็นแมลงแมงป่องในวงศ์นี้กระโดดอยู่ตามหิมะคล้ายกับตั๊กแตนขนาดจิ๋ว ชาวผิวขาวจึงเรียกมันว่า snow scorpionfly

แมลงแมงป่องอีกวงศ์หนึ่ง คือ แมลงแมงป่องหางหนีบ (Earwig Scorpionfly) ในวงศ์ Meropeidae ซึ่งเท่าที่พบในขณะนี้มีเพียงชนิดเดียว คือ Merope tuber ซึ่งยาวเพียง 10 ถึง 12 มม. เท่านั้น พบทางชายฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติกของทวีปอเมริกาเหนือ ลักษณะพิเศษของแมลงแมงป่องในวงศ์นี้ก็คือ ตัวผู้มีแพนหางคล้ายง่ามหรือคีม ทำนองเดียวกับแมลงหนีบ (Earwig) ในอันดับเดอแมพเตร่า (Order Dermaptera)

ด้วยเหตุนี้ แมลงแมงป่องที่ผมได้เห็นเมื่อครั้งยังเป็นเด็ก ซึ่งอยู่ในสกุล Panorpa วงศ์ Panorpidae นั้น นักกีฏวิทยาจึงมักเรียกกันว่า True Scorpionfly เพื่อให้มีชื่อแตกต่างออกไปจะได้ไม่สับสนกัน

ตัวเมียจะกินแม้กระทั่งตัวผู้ที่กำลังผสมพันธุ์กับมัน

ในปัจจุบัน เท่าที่ค้นพบแล้ว แมลงในอันดับมีคอพเทร่า (Order Mecoptera) มีอยู่ประมาณ 500 ชนิด อาศัยอยู่ในป่า ในบริเวณที่มีอากาศชื้นและเย็น และมีต้นไม้ขึ้นรกทึบหนาแน่น หรือ มีพรรณไม้เลื้อยขึ้นรกรุงรัง แต่เนื่องจากแมลงในอันดับนี้หาได้ยากมาก แม้กระทั่งแมลงแมงป่องที่นักกีฏวิทยารู้จักกันดีที่สุดก็ยังหาได้ยากมาก นานๆ จึงจะได้พบกันสักครั้งหนึ่ง เรื่องราวหรือชีวประวัติของแมลงในอันดับนี้จึงไม่ใคร่มีใครได้รู้จักกันมากนัก

แมลงแมงป่อง เป็นแมลงที่บินได้คล่องแคล่วรวดเร็วมาก จึงเหมาะสมมาก ที่มันเป็นแมลงล่าเหยื่อแบบแมลงปอ อาหารของมันคือแมลงขนาดเล็กชนิดต่างๆ เนื่องจากมันเป็นแมลงผู้ล่า จึงมีคุณประโยชน์ต่อชาวไร่ชาวนามากเหมือนกัน เพราะช่วยควบคุมประชากรของแมลงศัตรูพืชบางชนิดมิให้มีมากเกินไป แต่มันก็กินเกสรดอกไม้ น้ำหวานในดอกไม้ และน้ำในผลไม้ด้วย

ในเย็นวันนั้น แม้ว่าเวลาจะผ่านมาเนิ่นนานมากแล้ว แต่ผมจำได้แม่นยำว่า แมลงแมงป่องตัวนั้นเกาะอยู่บนใบหญ้าขนสักพัก สักครู่หนึ่งมันก็บินหายไป และไม่บินกลับมาอีกเลย และหลังจากวันนั้น จนกระทั่งถึงวันนี้ ผมไม่เคยเห็นแมลงชนิดนี้อีกเลย

แม้ว่าในช่วงเวลาที่ผมศึกษาอยู่ในจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย ผมได้เริ่มศึกษาแมลงอย่างจริงจัง โดยออกตระเวนเก็บตัวอย่างของแมลงต่างๆ เพื่อนำมาฝึกจำแนกอันดับและวงศ์ โดยใช้หนังสือ บทปฏิบัติการกีฏวิทยาเบื้องต้น ของอาจารย์สุธรรม จารีกุล เป็นคู่มือในการจำแนก แต่ผมไม่เคยพบแมลงแมงป่องอีกเลย
แสดงว่าแมลงแมงป่องเป็นแมลงที่หาได้ยากมาก

อย่างไรก็ดี ผมได้เห็นภาพถ่ายของแมลงแมงป่องอีกครั้งเป็นภาพที่สอง ภาพนั้นถ่ายได้ในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ จังหวัดปราจีนบุรี ซึ่งปรากฏอยู่ในหน้า 120 ของหนังสือ Fascinating Insects of Southeast Asia ซึ่งเขียนและถ่ายภาพประกอบโดย แอล.อี.โอ. แบร็ค (L.E.O.Black) แต่เข้าใจว่าเป็นแมลงแมงป่องตัวเมีย เพราะส่วนปลายของท้องไม่บวมเป่ง หรืออาจเป็นแมลงแมงป่องคนละชนิดกับที่ผมเคยเห็นก็ได้

พฤติกรรมที่น่าสนใจที่สุดของแมลงแมงป่อง คือ การผสมพันธุ์ของมัน เพราะตัวเมียจะกินแม้กระทั่งตัวผู้ที่กำลังผสมพันธุ์กับมันอยู่ ทำนองเดียวกับตั๊กแตนตำข้าว (Praying Mantis) แต่ตัวผู้มีวิธีเข้าไปผสมพันธุ์กับตัวเมียที่แยบยลมาก โดยการคาบแมลงตัวหนึ่งไปให้ตัวเมียไว้เคี้ยวกิน เพื่อให้ตัวเมียใส่ใจกับการเคี้ยวกินแมลงตัวนั้น จะได้เปิดโอกาสให้ตัวผู้ทำหน้าที่ผสมพันธุ์กับตัวเมียได้จนเสร็จสมบูรณ์ แล้วจึงจากตัวเมียไป

แมลงแมงป่องตัวเมียวางไข่ไว้บนพื้นดินหรือในดิน บางชนิดวางไข่ฟองเดียว แต่บางชนิดวางไข่ถึง 100 ฟองหรือมากกว่า ปีหนึ่งๆ มันจะวางไข่เพียงครั้งเดียวเท่านั้น ไข่มีลักษณะค่อนข้างกลม เมื่อไข่ฟักออกเป็นตัวหนอน จะอาศัยอยู่บนพื้นดินหรือในรูดิน พวกที่อาศัยอยู่บนพื้นดินจะหลบซ่อนตัวอยู่ในดงมอส ตามไม้ผุๆ หรือในสิ่งปฏิกูล อาหารของตัวหนอน คือ แมลงขนาดเล็กอื่นๆ รวมทั้งซากพืชและซากสัตว์ที่เน่าเปื่อยด้วย

ตัวหนอนมีลำตัวยาวคล้ายกับตัวหนอนของผีเสื้อ ที่ส่วนอกมีขาจริงสั้นๆ 3 คู่ มีขาเทียมสั้นมากหรือไม่มีเลย เมื่อถึงเวลาเข้าเกราะเป็นตัวดักแด้ จะอาศัยอยู่ใต้ดินหรือในกองสิ่งปฏิกูล ตัวดักแด้ของแมลงแมงป่องแตกต่างจากตัวดักแด้ของผีเสื้อ เพราะขาและปีกไม่ติดกับลำตัว จึงเคลื่อนไหวได้อย่างอิสระ

นักกีฏวิทยาเชื่อว่า แมลงแมงป่องเป็นบรรพบุรุษของแมลงช้าง (Antlion) ในอันดับนิวรอพเทร่า (Order Neuroptera) แมลงหนอนปลอกน้ำ (Caddisfly) ในอันดับไตรคอพเทร่า (Order Trichoptera) หมัด (Flea) ในอันดับไซฟอนแนพเทร่า (Order Siphonaptera) ผีเสื้อ (Butterfly) ในอันดับเลปิดอพเทร่า (Order Lepidoptera) และ แมลงวันในอันดับดิพเทร่า (Order Diptera)

จาก : นกตะวัน - 22/01/2003 23:50

มีข้อคิดเห็นเพิ่มเติม ร่วมแสดงความคิดเห็นได้ที่นี่
ชื่อ :
Email :
ข้อความ :